Xusuustii Fanaanadii Saado Cali Warsame (AHU).

 — Codkii xoriyadda 1950-2014

— The voice of freedom 1950—2014

           —Sado Ali Warsame

Durbaba siddeed sano ayaa kasoo wareegtay duhurkii Saado lagu qashay Muqdisho. Saado, xasuustayda markasta oo ay kusoo dhacdo waxaa kusoo dhaca; sawirka qof goba oo dhar gobonimo xidhan, muusig gobonimo u baxayo, ereyo gobonimana ku heesaya, masrax gobonimo ka heesaya, dad gobonimo doona garab u ah, gole gobeedna laga dhagaysanayo. Saado inta ay ahayd hoobalad heesta waxaa ka badnayd inta ay ahayd qof xora oo dadnimo nafteeda buuxisay.  Saado tan iyo intii ay ahayd qof heesta waxa ay ahayd hoggaanka gobonimo u dirirka. Waxa ay ahayd hoobalad kulansatay ka heesidda labada daraf ee nolosha aadamaha waa jacaylka iyo xornimo doonka oo dagaalku astaan u yahay. Waxa ay ahayd mikrafoonka dadka dulman. Qoraalkan yar ee kooban waxa aan ugu baroordiiqayaa geeridii Saado oo maaanta siddeed sano kasoo wareegtay.

Proff Faysal Rooble, qoraal uu July-02-2011 faafiyay, kagana warramayay hoobalad Saado waxa uu kusoo qaatay; Saado dhanka heesaha jacaylka iyo laxan qurux badnaanta in ay ka shabahdo heesaayaddii reer Maraykan ee Aretha (1942-2018), inantii lagu magacaabi jiray BOQARADDII RUUXDA, BOQORADDII DAREENKA NOOLAHA. Aretha, waxa ay kamid ahayd heesaayadii albumyadooda heesaha sida xoogga ah loo iibsaday. Hoobaladdan Aretha iyo Saado waxa ay iska shaabahaan sida ay labadooduba u ahaayeen labo gabdhood oo laxan, ereyo iyo muusig toolmoon ugu heesa dadkooda. Sida ay u yihiin labo qof oo heesta jacaylka ee ay qaadayaan iyo dareenka ay muujinayaan is leeyihiin. Sida uu Roobleba yidhi "In her romantic and melodic songs, she is our Aretha." 

Sidoo kale Rooble waxa uu qoraalkiisa kusoo qaatay in xornimo u dagaalanka iyo u hadalka dadka dulman ay ka ahayd Rosa Luxemburg (1871-1919). Rosa, waxa ay ahayd halgamaayad reer Boland-Germany ah, waxa ay ahayd mikrafoonka gobonimada iyo xornimada raadiska. Waxa ay qayb weyn ka qaadatay halgankii dib u xoroowga Boland. Waxa ay qayb ka qaadatay afkaaro ay u aragtay in aysan bulshada Boland iyo Germany oo ay labadaba kasoo jeeday u cuntami karin. Saado iyo Rosa, waxa ay ka siman yihiin sida ay u yihiin labo qof oo xornimo u hadalka caadaystay dabadeedna noqday mikrafoonka dadka dhibaataysan. Saado waxa ay dhab ahaan ugu dhaqantay una dabooshay ereyadii Bob Marley ee ahaa “u dagaalama xuquuqdiina.” Proff Rooble ayaa sidaas qaba. Hubaashiina waa runtii.

Haddii aan dhanka sooyaalka, ereyada dareenka leh, bulshada ay kasoo jeedaan iyo halgan ay galeenba eegnana aragtidayda waa Muslim Gursus-ka Soomaalida. Muslum (1986-2013), waxa uu ahaa hoobal Turkiya. Isaga iyo Saado waxa ay iska shaabahaan halganka ay naftooda u galeen iyo dadka ay kasoo jeedeen. Matalanba Muslum, waxa uu ka yimid dhul miyi xigeena, waxa uu bilaabay hayaanka uu ku galayo fanka intii uu ku jirayna aabbihii waxa uu dilay hooyadii iyo walaashiisii ka yarayd. Saado, iyana waxa ay ka timid dhul miyi ah. Bulsho aan fanka aqoon ayeey hayeenkeeda ka dhex bilowday illaa ay gaadhay figta sare ee dhismaha fanka. Balse Muslum turkidu waxa ay ku magacowdeen Muslum Baaba ama aabbe Muslum, Saado—se iyada oo aan xataa mahadsanid la odhan ayaa koox afka duubani duhur cad madaxa ka  toogteen! Waa halyeeyaddii ahayd mikrafoonka xornimo-doonka halkaas ayuu kusoo dhammaaday sooyaalka malaayin qof oo isku dhex noolaa.

Saado waxa ay dhab u aaminsaneed sida ay u tahay qof kastaa in uu helo xuquuqdiisa qofeed ee ku leeyahay dunida. Sida ay u tahay in cid walbaa ka xorowdo dulmiga cidda dulmiga wadda. Sida ay tahay in bulshadu u hesho xorriyad fikir, dhaqan, dhaqaale iyo siyaasadeed. Sidaas darteed ayaa Saado u ahayd garabka, codka iyo cod-baahiyaha halgamayaasha. Halganku bilowga waa qadhaadh, dhammaadkana waa sida timir bislaatay oo kale. Saado waxa ay ahayd qofka qadhaadhka halganka u dulqaata ee aan haddana dheefsan macaanka timirta. Waayo, Saado ma ahayn qof u hadasha dan qofeed , waxa ay ahayd qof u hadasha ruux halganka jecel oo ku jirta darteed. Ruux, qableh oo jecel cid walbaa in ay ka baxaan dulmiga dulmiwadayaasha.

Saado, haddii aan nafteeda halganka dhex jibaaxno kama dhammaan karno waayo nafteeda iyo jidhkeeda ayaa ahaaba ruuxiyad iyo jidh gobeed. Saado intii ay fanka ku jirtay waxa ay qaadday heeso tiro badan. Markasta oo aan xasuustayda geliyo hees ay Saado qaaddo waxaa isoo baxaysa Saado oo qaadaysa heesteedii:-

—Hadduu caawa igu yiri

—Badda cagaha geliyoo

—Timaha caarada usoo

—Soo xiro cunnaabiga

—Saddex qayd caddiin loo

—Weli caarad jebiniyoo

—Calmashayoo laasimo

—Siddig ceeriigaabiya

—Hadduu cududa ii suray

—Ila caari anigiiye.

Markaas baan xasuustaa Saado oo xidhan dhar dhalaalaya oo buluug xigeena. Midabkeedii marriinka ahaa iyo quruxdeedii dabiiciga ahaydna ay sida il biyo xareedlaa u dhalaalayaan. Codkeedii oo uu bilayo muusigga heesta. Saado hoobalnadeeda waxaa ku ladhnayd hibo qofeed oo qurux iyo masraxiyad weheliyaan. Proff Faysal Rooble, waxa uu leeyahay Saado kuma qeexi karo ereyo habkii ay ahayd dheddigood dhammaysa. Jaaskeedii, dhaqaajinteedii laafyaha sida u dhalashadaa. Heesta uu soo qaatay waxa uu inoo sheegayaa in la moodo in Saado lagu qeexayo.  ”My words cannot express Sado’s commanding, yet feminine presence at the stage. Dancing to a typical Somali tune, she moves her body parts with ease effortlessly (laafyo tuurkeeda, timaheeda dheeree dhabarka joogaa, Ilaahay Dhameeyey…).  Indeed, that song (markaa socoto laafyaha miisaanka lagu daray, dadku waxay yidhaahdaan may daarin ciidee, daa'uus lamoodyey) seems to describe Saado.”

Saado waxa aan si gaara anigu ugu xasuustaa sidii nafhuridda lahayd ee ay afka ugu dagaalantay markii Siilaanyo kusoo duulay Buuhoodle. Marka aan dagaalkaas soo xasuustaba waxaan lasoo xasuustaa Saado. Markaas baan niyadda uga duceeyaa, yada iyo nafhurayaashii kaleba. Saado waxaan si gaara ugu xasuustaa yada oo ka daaran gaadhi qori saaran yahay oo si gaara marka ay leedahay "Buuhoodle maxaa kaa yaalla?" Jiimta iyo codka ragga gaadhiga saarani isla helayaan, yaga oo qoryahooda kor u taagaya. Heestaas ereyada, laxanka iyo codkaba Saado ayaa iska leh waxa ay abaalmarin u siisay nafhurayaashii 15-01-2012 ka diiday in SL la wareegto Buuhoodle ee naftooda huray. Sidoo kale waxa aan xasuustaa Saado oo ONLF ban bannaan ku dhagaysanayaan iskuna maaweelinayaan heesteedii OGAADEENIYA WAY XOROOBI.

Haddii lay dhihi lahaa cid sii biladda halgamidda Saado ayaan taashkaas u xidhi lahaa. Maanto oo kale sannadkii 2014-kii kuna beegneed 27-kii Ramadaan ayeey dunida ruuxdaa gobonimada iyo halganka astaanta u ahi sagootisay. Alle waxaan u waydiinayaa naxariistiisa in uu ka waraabiyo.

Xigasho

• Maqaalka Proff Faysal Rooble ee A Tribute to Sado Ali Warsame (Abaalmarintii Saado Cali Warsame.)

• Masuul, webka lagu kaydiyo heesaha Soomaalida.

• History of Aretha.

• Rosa Luxemburg facts.


Cabdiraxiin Ciideed

abdirahimdayib@gmail.com

 23-07-2022.




Maqaalmaal Media is a Somali website operating in the mainland of the Greater Somalia. Its official headquarter is the capital of Somaliland, Hargeisa. This site contains a variety of information on Somali social issues around the world. Thank you for trusting us. _____ _______ _______ _______ _____ ______ _______ _______ ________ ________ Maqaalmaal waa Mareeg Soomaaliyeed oo ka Hawlgasha Dhulwaynaha Shanta Soomaali Wayn. Xarunteeda Rasmiga ahi Waa Caasimada Somaliland ee Hargeisa. Waxay Mareegtani Xambaarsan tahay Xogo kala duwan oo ku Saabsan Arrimaha Bulshada Soomaaliyeed ee ku kala Fariiqsan daafaha dunnida. Aad baad ugu Mahadsan tahay Aaminaadaada.

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Beelaha Ay U Dhasheen Fanaaniinta Soomaaliyeed.

Image
  Fanaaniinta Soomaalida ugu Caansan & Qabiilada Ay kasoo Kala jeedaan :- 1. Dayax Dalnuurshe (Sheekhaal, Loobage ) 2. Farxiyo Fiska ( Murusade ) 3. Khadar Keeyow ( Abgaal ) 4. Fartuun Birimo ( Habargidir, Sacad ) 5. Najiib Alfa ( Murusade ) 6. Xaawo Kiin ( Abgaal ) 7. Ismaaciil Aarka ( Abgaal ) 8. Dalmar Yare ( Sheekhaal ) 9. Xamdi Bilan ( Habargidir , Saruur ) 10. Abdirisaaq Anshax (Akisho) 11. Shaadiyo Sharaf ( Asharaaf ) 12. iidle Yare ( Gaaljecel ) 13. Farxiyo Kabayare ( Murusade ) 14. Mohamed Tobanle ( Xawaadle ) 15. Sharma Boy ( Majeerteen ) 16. Sacdiyo Siman ( Habargidir, Cayr ) 17. Nimcaan Hilaac ( Samaroon, Makahiil ) 18. Xaliimo Gobaad ( Majeerteen ) 19. Xariir Ahmed ( Ogaadeen ) 20. Nasteho indho ( Majeerteen ) 21. Guuleed Simba ( Mareexaan ) 22. Kiin Jaamac ( Dhulbahante ) 23. Cali Dh...
Read more

History of Isak Clan.

Image
 The Isaq are one of six Somali clan-families. Traditionally their home is along the northern coast of the Somali peninsula, though for centuries a number have settled in Arabia. The opening of the Suez Canal led to the development of bunkering facilities at Aden which quickly became an important port of call. The Isaq were well placed geographically to take advantage of this development. Since many lived at Aden or on the Somali coast immediately opposite,  they enlisted in significant numbers as stokers and firemen on passing ships.  As a result, by the end of the nineteenth century, ports as far apart as Perth and New York  had small Isaq communities, but the largest groups outside Africa and Arabia were to be found along the Welsh coast of Britain. At the same time there was a steady flow of Isaq from the northern Somali coast down to East Africa and their numbers gradually increased between 1900 and 1930. Initially many came as askaris and gun-bearers.  It ...
Read more

Beesha Subeer Awal Waa Reerkii Aasaasay Ururkii Waddaniga Soomaaloiyeed ee SNM.

Image
 #SNM  reerkii  sameeyay  iyo deegaanki jabhadii  u  horaysay  laga sameeyay Waa reerka  #isaaq ugu faraha Badan uguna Cududu Badan (SUBEER  AWAL) waa qayb kamida intan waa  gaar ahaan qamiyada #sacad muuse ,iyadoo .muuqaala waa lasoo bandhigayaa, faan beena iyo faata bakh looma baahna Garxajisow ,reerkan talada dalka haya aqoon baa  idinku laaban,inkastoo ciidanka bari jooga iyo galbeedba iyaga u badanyihiin waad is yar.taqaanaan😁😁 SACAD MUUSE waa reerka ugu Saraakiisha badnaa SNM uguna  Ciidan Badnaa uguna Guutooyin badnaa.  Waxaa ka mid ahaa Guutooyinka .Guutadii 20aad Guutadii Afaraad Guutadii 99 Guutadii 5naad Guutadii 88 amba baha Sacad Guutadii Guutadii Dibile iyo Guutadii Sayid Cali oo Qayb ka ahaayeen . Aasaaska SNM waxaa lahaa Axmed jimcaale iyo maxamed xaashi uu Sucuudiga kala abaabulay.  Sawirada midig ka bilow Kow waxa ka bilowdaa Axmed jimcaale kuna  dhamee Muuse biixi.        ...
Read more

13 Qodob Oo Ka Soo Baxay Shirka Laascaanood ee Beesha Dhulbahante, SSC.

Image
  War-Murtiyeedka kasoo baxay Shirkii ka socday magaalada Laascaanood oo ka koobnaa 13 qodob halkaan hoose ka akhriso, isaga oo Af Soomaali ah oo laguu turjumay:- Ku: Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Og: Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya (Labada Aqal) Og: Xubnaha Golaha Ammaanka Og: Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay Og: Guddoomiyaha Midowga Afrika Og: Xoghayaha Guud ee Jaamacadda Carabta Og: Dawladaha xubnaha ka ah IGAD CC: Dhammaan ergada diblumaasiyadeed ee Soomaaliya BAAQ LAASCAANOOD 5 Febraayo 2023. Shacabka Soomaaliyeed iyo inta badan Beesha Caalamka ayaa ka warqabta in 15-kii sano ee u dambeeyay ay deegaanada SSC-Khaatumo kala kulmeen dhibaatooyin badan oo ay sababeen in ay si sharci darro ah ku joogaan maamulka gooni-goosadka ah ee Somaliland. Dhibaatooyinkaasi waxa ka dhashay kacdoonkii loo yaqaanay “Kacdoonka Buluuga ah” kaas oo shacabka ku dhaqan goboladaasi ay u istaageen inay ka soo horjeestaan gooni-isu-taagga Somaliland, iyagoo si hagar la’aan ah u ...
Read more

“GOONI ISUTAAGA SOOMAALILAND OO SODON SANO JIRSATAY” AQOONYAHAN FAYSAL ROOBLE

Image
  Labada Qodob Ee Hor Taagan Aqoonsiga Somaliland Iyo Farriinta Ay Bixinayso Qaabilaada Meeqaamka Sare Ee Madaxweyne Muuse Biixi Ee Fagaarayaasha Afirka Iyo Aasiya. Dad badan ayaa iweydiiyey fakarkayga ku aadan arinka Soomaaliland. Arin igu cusub maha oo maqaalo badan ayan mawducan ka qoray. Dood cilmiyeedna waxa ay na dhexmartay Professor Iqbal Jazbahi oo ah Hindi South Afrikan ah oo ku takhasusa dawladnimada Soomaaliland. Doodaasi (2007) waxa aan la shir tagay maqaal aan ku daabacay “The Horn of African Journal” oo ciwaankiisu ahaa “Local and Global Norms: Somaliland’s Unilateral Secession,” oo la micno aha “Xeerarka Aduunka: gooni isutaaga Soomaaliland.”  Maqaalkaasi waxaan ku xusay qowaaniinta ay dhigteen dawladaha ku midoobay Qaramada Midoobay. Waxa kale oon ku xusay 14 dhibcood uu soo dajiyey Woodrow Wilson oo ahaa madweynhii Mareykanka 1920hii. Dhibcahan 14 ah ayaa sal looga dhiga waxa hada la yidhaa “The right of Nations to Self-dermination,” ama xaquuqada ay qowmiyadu...
Read more

Nabada iyo Colaada.

Image
 WAAR TOLOW COLKA JOOJI Dadkani iyo Dalkani midna ma gayo colaad iyo dagaal. - Hadaad ka garwdo qalad gobbay caadadeeda tahay. - Allaw garansii Nin moog. Maanta waa maalin adag oo murugo iyo meeqaam xumo xambaarsan loona baahnaa:- a) Dad midaysan  b) Caqli midaysan  c) Cudud midaysan d) Niyo midaysan  e) Tallo midaysan f)  Dastuur/Sharci loo hogaansamo.  Nabaddii Dalkani kusoo caano maalay waxa maanta bedelay :- Colaad Dad wada dhashay oon meela kala tagi doonin , loona baahnayn in loo guntado. Taas oo  sababta keentay ahayd:- a) Siyaasad xumo b) Dhafoor taabasho c) Buuq ,car iyo wir  d) Is muquunin. e) iyo is maqal la’aan. CODSI Dhamaan Dadkayga waxaan si waayeelnimo indiinku kuboorinayaa in sida ugu dhakhsaha badan xabadda loo joojiyo labada dhinacba, kadib caqli fayoow lagu dhameeyo dhibta dhacday iyo wixii ka dambeeya. 1- Madaxdhaqameedka Reer SL. Halaga kaco oo Dadkeena isku dhintay aynu daba qabateeno, waana waajib ina saaran,Aakhirana lays ...
Read more

Halkee buu Daaran Yahay Dagaalkaygu Maalmahan? Qoraa Khadar Cabdilaahi

Image
 Maalmihii Sayidka Barakaysan la xidhay ayaa "screenshots" badan inta wajahaddayda laga urursaday baa hooyaday loo geeyey oo la yidhi naga qabo ruuxan aad dhashay ee meel walba naga soo shiidaya. Dulqaad yarida waan ku ogaa, waxa se aan dareensiinayey (waaba haddii ay dareen leeyihiine) hadalka ay Sayidka Barakaysan ku xidheen boqol jeer si ka daran in dadku u odhan karaa, sidaa darteed aanay u baahnayn in ay sidii Siyaad Barre ummadda isku soo wada jeediyaan oo aanay hal-abuurka curyaamin. Markaa aan Sayidka Barakaysan arrintiisa ku dheggen ahay, waxaa isna sharci doofaar iyo afduub u xidhnaa Coldoon oo aannu hayb wadaagno. Kor iyo hoosba dad aannu tol nahay iyo asxaab kaleba way igu maageen maxaad Coldoonna sidaas oo kale ugu hadli wayday. Gar bay ahayd kama se jawaabin.  Intii aan dacwad loo la tagin hooyo, iyada qudheeda ayaa culays la saaray oo xafiisyo dawladda ah oo ay arrimo uga baahnayd cadaadis iyo camaalaq laga saaray. Waa dhaqan garacnimo ah oo reer Kulmiye ku caa...
Read more

Jaamacadda Maakhir Afar Milyan Iyo Shan Boqol Oo Kun Ma Ku Baxday.

Image
  Mashruuca Jaamacada Maakhir waxaa loogu talagalay in lagu dhiso lacag dhan afar milyan iyo shan boqol oo kun oo doolar. Hadaba, jaamacada la dhisay waqtigan ma tahay mid ay ka muuqato in la geliyey ama lagu dhisay lacag dhan afar milyan iyo bar?. Hadaba, ma la raacay Naqshad-dhismeedkii assalka ahaa ee Jaamacada Maakhir loo sameeyay? Tirada iyo qeybaha Jaamacaddu ka kooban tahay ee Kuwait lagaga dhawaaqay ee haddana naqshada lagu muujiyey iyo dhismaaaysha teel teelka ah ee hada la dhisay ma isu dhigmaan? Afar million oo dollar iyo bar ma ku baxday dhawrka dhisme ee hadda la taagay? Maakhir University naqshadeeda asalka ahayd waxeey ka kooban yihiin dhismayaasha hoos ku taxan. Dhismayaasha iyo blocks ay aheyd in la dhiso waxa la socda goobo loo calaamadiyey “Ballaarin Mustaqbalka ah” “Future Expansion”,  oo loogu tala galay in ay Jaamacaddu ku fido mustaqbalka. Jaamacadda hadda la dhisay waxa ka muuqata in ay aad uga duwan tahay naqshad dhismeedka qaybihiisu hoos ku xusan yih...
Read more

Fahanka Iimaanku? -

Image
 Waa Maxay Iimaanku? Imaanku af Soomaali maahee waa Af Carabi. Haddii laga tagi waayana wuu Soomaaliyoobay. Halkaa Luuqadda carbeed lafteed eraygan “ Iimaan”─wuxuu ka yimid ficil maaddiga la yidhaa “ Aamana~ Wuu rumeeyay”oo ah wuu rumeeyay, shay tagayna sheegaysa. Wuu isbedbeddelaa ficilkaasi oo dhawr nooc oo kala geddisan ayuu ku yimaad; jirrid ahaanse ficilkaa maaddi ka wada abuurmay. Hadda ahaan “ Iimaan” waa magac waxa ay culimada luuqaddu yidhaahdaan, oo waxbuu sheegayaa. Carabi ahaan mararka qaar waxaa lagu macneeyaa ‘ Qirid.’ Af Soomaali haddii aynnu ku soo dhawaynno waa “ Rumeyn.” Sharci ahaan ama sida Diinta Islaamku u badhitaartay wuxuu noqonayaa “ Carrabka oo lagaga dhawaaqo, qalbiga oo laga rumeeyo iyo xubnaha oo laga sameeyo wixii la rumeeyay.” Hadalkaa waxaa ku jira saddex kala geddisan oo  mid kastaa qeexid dheer iyo caddayn badan u baahantahay. Lagana yaabaa in aad iswayddiiso qeexiddaa ma culida qaar ayaa iska jeclaaday, xaggee laga keenay? Waqtigii Nebigga ma...
Read more