Waa in ka mid ah suugaanta abwaan Khaliif Faarax Xayir, waxa isku soo ururriyay oo qoraalkan innagula wadaagay Jamaal Ibraahim Dasuuqi.

 Dasankii| Dal-mareen Khaliif Faarax Xayir. 

Waxa aynu duruus ahaan u darsi doonaa, Khaalifkii ka bilaabay Dugsiga Diridhaba ee Waagu ugu baryay Koonel, Kafir, lagahare, adhis-keela iyo Sabtanyaaga. Si guud ayaynu u baran doonaa suugaanta iyo Shaqsiyadda Ina-Faarax Xayirkii; Dabaasha ku bartay dooxa Daami ee Hargeysa, Doolo-na xuduntiisu ku aasnayd. Dalmarkii Dalxiis iyo ku noolaanshaba ku maray deegaan Daraawiisheed, Degmo Xamar iyo Baladweyntii Hadraawi ducada faraqa u sudhayba. Waxa uu ku dhashay gobolka Soomaalida Atoobiya ee gumaysigu gacanta ku hayo, gaar ahaan degmada WARDHEER, waa bogcadii uu Cabditahliil Warsame lahaa:-  

"Waddan kala wnaagsane

 Wacan ciidii loobogay

 Hareerigii wadhnaa iyo

 Aad walwaalo aragtide

 Yaa wardheer kusoo bara" 

Sidaa si le'egna waa Deegaankii 

Xasan Aadaan Samatar ku majiiran jirey suugaantiisa isaga oo leh:- 


"Hadal uma dhag taagoo

Heesaha wardheerbaan

Ku habaa naftaydoo"


Da'da Sindheernimada iyo Sagaal gu' ayaa uu ku gaadhay WARDHEER oo ka tirsan gobolka Doolo.  Bilowga geedigiisa Waxbarashao waa Dugsigii H/Dhexe Magaalada Diridhaba ayaa uu ka bilaabay, Halka Dugsigiisii Sare Hargeysi nasiib uheshay.  Waa guri-dambays, Aabihii geeriyooday isaga oo aan guyaal badan jirin Maalmihii wedku haleelay Aabihii; waxa Qaddarka eebbe la Qeybiyay, ubadkii Marxuumka ka tagay, oo uu Khaliifna kamid ahaa, Kuwo Koonfur iyo Muqdisho ayaa loo qaadday, Halka Khaliif uu la noola Hooyadii. Qaxii kaddib AHN, Hooyadii waxa ay ku geeriyootay MUQDISHO, goor casar ah. Saddex sanno ka dib geeridii Hooyadii ayaa warka dhiilada lihi Albaabka guriga soo garaacay, in Hooyadii wedku seegi waayay! Xilligaasi socodkii uu kabaha kasoo iladay gurigii uu jooggay, ilaa hadda Bad iyo Banaanba waa ka gudbay. Wadada gaadhiga Caanaha ka qaadi jirey deegaankii uu Xilligaasi jooggaybuu lugta soo saaray, Magaalada Qaloocan buu yimid, markiiba Xamaali iyo Mudalab ayaa uu Noday. Badi dadkeennu waxa ay haddeer horumarka iyo horusocodka shakhsigaa ki saleeyaan, inta uu buug iyo qalin qaatey, mase aha oo waa hadba sida uu noloshiisa caqabadaha soo haleelau u maareeyay, una kafeeyay baahiyihiisa nololeed, wado kasta ha u maree! Tu qalin iyo tu xamaali ba. Waana halka ay Khaliif iskaga eegyihiin, AHUN Boon Xirsi, Basbaas iyo Maxamed Nuur Giriig, oo fanka ka hor Mudalabyo miigan ahaan jirey.


Barbaar aan Da' weynayn buu ahaa, Nasiibku se ku beeggay Noloshaasi.  Muddo kolkii Meheradii Cunada Xamaal iyo Xeeladba ku jooggay, ayaa Shimbir eebbe usoo diray helay, waa Abtigii oo Darawal ah, magaalda Diridhabana deganaa. Abti waa Hooyo aan Naas lahayn e, gacanta ayuu qabtay oo uu Dugsi ku yaala Diridhaba qoray. Kalkii hore ee tagay, habeen kamid ah habeennadii noloshayda waxa aan Idaacadda Codka Ubax ka dhagaystay Khaliif oo waramaya, waxa Ciwaan looga dhigay, "Socdaalkii Dheeraa ee Khaliif F. Xyir"  Habeenkaasi Khaliif keli ah oo aan aqaannay baa boqol ii noqday, Sheekooyin badan oo aan noloshayda ka suuraysanin ayuu dhagtayda ku guntay.  Khaliifka Suugaanyahanka ah, Maalintaasi si weyn baan u sii bartay waana Sababta aan ula baxay Batuutaha iyo Roobin kuruusowga Soomaalida.  Dhul yaqaanimadiisu waxa isoo xasuusisay Suugaanyahanno sidiisa Dalmarro ahaa waa Xaaji Aadan afqalooc, Faysal Cumar Mushteeg iyo Cabdilaahi Qarshihii Kabanka gobta ah duudka sudhan jiray. 


Murti-maal Khaliif Faarax Xayir, muxuu Hal-xidhaale iyo jirab nololeed oo furdaamin ubaahan kasoo dabaashay? Kaasi oo nayaayiro iyo naxdin ba lahaa.  Waa Qormo kooban oo aynu wacaalka ka gureyno Rikoodh waayo-aragnimo ah oo aynaan xogtiisa hayn. Barashada Khaliifka aynu suugaantiisa naqaan ayeynu bogan doonaa. Dulqaad, boholyoow iyo kalgacayl sida hogosha hooraya ayaa aan kala kulmay, Maalmihii aan baadhitaanka ku jiray. Waayaha noloshu Khaliif Isaga oo da' yar ayey ku bariidisay dhirbaaxo, halagan iyo naf hurnimo aan xad lahayn. Noloshaasi boqolaalka weji leh ee ay gorroda isdareen, Suugaantu waxa ay ahayd waxa keli ah ee aan ka hadhin dhacdo walbana  oo uu sumadda uga dhigayey. Dalmar duruufi qarqisey ayaa uu noqday. 22 Bilood oo xabsi Maraykan ayaa uu kasoo biyo cabay. Bisaylka iyo Qaangaadhnimada wacyigiisa maalintii aan si weyn u qiray waa dharaartii Meerisyadan Runta ah afkiisa aan ka maqlay. 


"Gadhku timo uun weeye

Ha uqaadan garashadu

Labka in ay ugaar tahay

Haween guurtiyaa jira

Iyo Gaari talisoo

Xilma waa gayaa dumar"


Waa Xiddigii Silsiladii Ina-Maclin Ciise,

Taxane suugaaneed Kaftan iyo Heeraab badan leh buu ahaa. Bal suurayso Khaliif oo Suugaan ku baadigoobaya Bilcan uu jeclaaday, ku dhawaad Kotomeeyo halabuurka Suugaanta ah ayaa ka qayb galay Silsiladaasi cajiibka ahayd ee uu bilaabay Khaliif. Waa Silsiladda uu Cali Ileeye lahaa:- 

"Ina macalineey hadal".     

Suugaantiisa Deegaanka ayaa Saameeya, waana Markab shiraaqle oo deegaan waliba mara, dareen dadka mideeya oo aan laga daalayn buu ka maansoodaa.   

Waa sababta aan ujeclahay Heestiisa: "HOOYOOY DULBADAN"

Dareenka hooyadu waa mid Qaali ah oo ku samaysan Qalbiga. Jacaylkeeda lagama weynaado, lagamana caajiso, oo waa Ma guuraan waligii.  Abwaanku Shan sanno ayaa uu jiray, markii Hooyadii Qabriga lagu hubsaday AHN, weliba isaga oo aan Indhaha Saarin Kafantii iyo Caalamkii Cusbaa ee ay u guurtay. Heestan waxa dareenkeeda dhaliyey Halabuurku markii uu arkay  Dhalinyarro Moogan hooyadood oo aan danayn, Dareenkiisa Hooyo la'aanteed iyo waxa is cuskaday Dhalintaasi aan warkaasiba hayn. 


"Hooyooy dulbadan

Dabayl maxaad

Dadab laga geliyo

Dhistay hoy dugsoon"


****

Mar adoo da'aad

Dabka ugu jirtaa

Danyar iyo caruur


Heesihiisu, boqolkiiba Toddobaatan aan yidhaahdee waa Badda Maqasha; ma garan karo sababta keentay in ay sidaas u bataan.  Waayo-aragnimada xoogan ee uu ka dhexlay‐--- waddamadii iyo dhulalkii kala duwanaa ee uu noloshiisa ku qaatay waa mid ka dhex muuqata heesihiisa, wareysigii Codka UBAX baynu weli kolba waxooga jafaynaaye, Labadii Sanno iyo labadii bilood ee uu Xabsiga ku jirey heeso door ah baa ka soo raacay, waxaana kow ka ah Heesta uu qaado Cabdicasiis Cali Ciise waa Iskalaaji e, magaceedu inuu ahaa DHAWR-WAJIILE ayaa aan filayaaye. Dabeecadda Jirjiroolaha waa mid xun oo aan sal lahayn, waa halmuceedka ugu weyn ee Heesta. Dadka qayb kamid ah Laba kun oo waji baa lagu bartaa, Maalin qaylka iyo Maalmaha Badhaadhaha oo keli ah baa la arkaa, balse Xilliga jeebkaagu gabaabsiyo waa kala huleelshaan. 


"Dadka dhawr wajiiliyo

 Waxa jira dhadhamo raac

 Dharaaraha ladnaanshaha

 Dhacdhacaaga uruursada

 Waxse kala dhamaataan

 Marka jeebku dhiib gabo

 Shilin waxa ku dhafsada 

 Ruux dhalasho kuu xiga

 Oo dhuuni kaa jecel


 Ruux kuu dhawaabaa

 Mar dhibsada libtaado

 Dhabarjabinta kugu dila

 Cadaw dhimashadii rabay

 Ruux aad ka dhicisaa

 Isaguna ku dhawaaca

 Dharaar ruux xumaado

 Dhulka aad ka qaadoo

 Waxa jira dhib kula jecel"


Maalmaha Khaliif iyo kuwii Cabdi Iidaan AHUN  waa is shabahaan, haddii Cabdi Jeelkii Mandheera gudihii kasoo diray gabaygii Boqorkayoow iyo Heestii midhaheeda ay kamidka ahaayeen:- 

" Inta marinku xidhan yahay

  Misna ooda laga gurin

  Maruun ila suga caashaqa

  amba waygu maranyee".

Saw ma ogid isla heesta Khaliif e "Kun-jeer Raali noqo" in ay ka timid badweyntaasi, labada darbi dhexdooda maraysay. 

 


Maanso ku sheekayntu waa mid sooc ah, Khaliifna waa dadka kooban ee Sabankan ku xaragooda, bal ufiirso oo dhagayso Maansadii Bullo iyo Bilan, Gabadh Baariis ku barbaartay oo baadiye la geeyaybuu sheekadeeda Suugaan urogayaa, laba jiil oo kala duwanbuu wada hadashiinayaa, kolka laga tago Ereyada maansadu siddo, waxa weyn oo yaab leh inta ay isku jiraan Gabadha yar iyo ayeeydeed. 


Khaliif Faarax Xayir waxa loo doortay isla Sanadkan gudihiisa inuu Jilaa ka noqdo Filimka "DEMBI BAADHIHII KA YIMID BALADWEYN" kaasi oo afka Iswiidhiska ku noqonaya:- Detektiven Från Beledweyne oo laga dhursugayo in 2023-ka laga daawado Masraxyada dunida. 


Sida uu wareysiyo laga qaaday ku sheeggay Suugaantiisa waxa Saameyn xoogleh ku leh Isirka Soomaalida, Daljacaylka iyo Daltabyada Qurbaha ku heshay; ufiirso Heesaha kala ah :- Geeska Bari, Haybis iyo Dhakhtarkii Qalbiga.


Heesaha tuman curintoodana uu leeyahay Kh.Faarax Xayir halkan hoose ka daalaco. 


1] "Dhalaan saan ahay

     Idhool dhooliyaay

     Xiskayga dhayaay

     Hankayga dhisaay

     Midaan dhursugee

     Dhabteed ku gamaay-------Xariir Axmed

****

"Dhabeel quruxlaay

 Dhextaakaleey

 Sidii dhabigii

 Dhamaystiraneey

 Cir dhagaxbuur

 Dharaaro helaay


****

"Dhirtoo ubaxlaay

 Mankiyo dharabkiyo

 Labeenta dhulkaay

 Yartaan la dhacaay

 Midaan dhugashada

 Ku dhaygagayey

 Ku dhawr qadayaay

 Dhakhtarkii qalbiga

 Dhayaha aragaay

 Miyaan dhedigaba

 Ku dhaafsan karaa."


2] "Markii aad iga dhaqaaqday-

     Dheeraateed iga fogaatay

     Gogosha dhincaad banaysay

     Cidliyo dhaxanbaan dareemay

     Ilma dhabanada iqoysay

     Dhabaan adi kuugu xiisey

     Xasuusbaan iga dhamaan

     Dhagbaa ku yaboohinaysa-Mursal Muse


****   

     Dhawaaqaagii tabaysay

      Ma dhigo dhaban jiif habeenoo

      Ma dheelmado aawadaye

      Hadmaan kugu dhaayo doogsan

      Sidii dhaan maqan ayaamo

      Ayaan kuu dhawrayaayoo

     Waxay dhursugtaa naftaydu

     Dharaartaad ii iman lahaydee

     Hadmaad dhayi boogahayga

     Daweyn dhaawaca jacaylka

     Oo aad iisoo dhawaani

     Dhabtaadana aad isaari

     Idhawri sidii dhalaanka."


3] "Cirkoo dhudub---- Suldaan Seeraar

Biyo dhigay

Dhool ku hooray

Dhulka hawdka

Dhir caleenleh

Ubaxa dhashay

Man dhalaalay

Dharab tif leh

*****

Roob la dhac

Dhul siraaday

Dhaayo doogsi 

Dhugashada

Iiga dhigan

Axdi dhawra

Waanla dhacay

Waan udhuubtay

Waan ku dhaartay."


4] "Qalbigu inan yahay

     Ma qaybsamoo

     Qof mooyee laba

     Ma qaadi karoo

     Adigoo qudha

     Laabta kuu qoraye"---F. XAWAASE


5] Kalgacayl marbuu----Najiib Alfa

    Kadis kugu helaa

    Kolna waa dareen

    Kugu soo kacoo

    Waakugu horee

    Ama kugu dambee

****

   Hadaan lagula korin

   Kula haynin ruux

   Kalinimo cidlada

    Wuu kugu dilaa

****

    Kamaan samrine

    Kuu soo noqdee

    Waan kugu gafee

    Kunjeer raali noqo

    Qalbigu igu kalsoon

******

    Kalmadiyo odhaah

    Kuma koobi karo

    Sidaan kuu taboo

    Kalgacayl dhabay

    Naftu kuu qabtaa."


6] Koonkaba adanaa

     Kuu jecelahoo

    Adigay kun iyo

    Kaw jeer naftani

     Kugu kooban tahay

****                 -------Suldaan Seeraar

   Kolka aan ku dayo

   Kalagacayl ayaa

    igu sii kordhee

   Kool kooliyoo

   Ila kori cishqiga

   Xiska kaama goyn

   Qalbibaa ku taba

****

    Qalbi kugu kalsoon

     Baa kugu lamaan

     Kuligood hablaha

     Kacay kaala baxay

    Adna kaliyo laaba

     Igu keli ahoow

     Sida keena ruug

      Keli reemayoo

***

    Keenada xubiga

    Iga jabi kurbada

    Kalmadaha macaan

*****

    Kax waxaan la ahay

    Cishqi kaydsanoo

     Igu laba kacoo


7] Qalbigay tan ku taal, Ku talaalan

  Hablahaba ka tilmaaman,Taan gaclooday

   Tafiirtii dhaqankeeda,way tixraacday

   Quruxdana waa tusaale,aan la tiigsan

   Timaheeda tidcan,Teedsn dhabarkeeda

    Talaabo socodkeeda,jooga toosan

**********

    Dhexdeedu taaka weeye 

     Buuxda taama'ahoo

    Tusmadii arageeda,Waan talaalmay

     Dayaxoo toban iyo shan taagan

     Tabtiisa nuurka weeye aan ku taamo

     Tiriiga indhahahayga tooshka

     Xiskaygaa tabayoo ku talaalan

      Ka taagan qalbigaygu tu kaleeto

     Tahliilbay utahay kaaha maanka

*****                          ------ Cawaale aadan

     Yaa jabuuti lataga xeebta, teedsan

     Yaa aroos ugu tuma, togwajaale

     Yaa tigaada galaadi ku taala iyo

     Togdgeer aloow yaa tusa daalo

     Toddobaad yaa taleex kula qaata

     Tamashleyn xamar yaa utalaabsho."


8] Yartii lagu habay

    Hawlwadaagiyo

    Hoyga raaxada

    Hanka kama tiro

   Xisku kama hadho

   Yartii heer mudan

    Een ka heli jirey

   hurdo kama ledo

     *************   Codkii Iskalaaji

  Hanaan wacantii 

   Een ku hiran jiray

  Waan uhiil go'ay

  Jubaan halacsaday

  Oo kamaan helin

  Hiiraan goortaan

  Ku hungoobay

  Hobyo iyo mudug 

  Iiga hiraysaa

  Hiirta waaberi

  Nugaal hibitiqay

  Hadaaftimo bari

  Waan ka haybshee

  Ma hargeysay 

  Heelo tumataa."


9]"Waa xaruuriyad-------Iskalaaji

   Leh xaqdhawriyo

   Laabta xuunshada

   Waa gob xaafuun

   Xeebta lagu habay

   Oo xishood badan

  Dhashii xaramkiyo

  Waa xadaariyada

*******


   Gaari xilosha leh

   Maan xasilisaay

   Oo xalimooy

   Xiiso gelisaay

   Xaqiiq waa tii

   Ifka xero negi

   Iigu maal xoor

   Xakiimkuna naar

   Ka xoreeyoo

**********

  Xanta may baran

   Xiqdi kuma jiro

   Xinka kuma korin

   Mid xumeeyay

   Xaal marsiisaa

  Xasidnjmadana

  way ka xalantahay."


10] "Naf ka baaday-----Iskalsaji

Calan boqrano

Buluuga ah

Bog tabayaa

Baradii uu

Ku barbaaray

Naf bukaanoo

Baxdoow oo

Baqoosha

Naf uu baraf

Boqno gooyay

Boholyowsan

Waa besteede

Geeska bari

Yaa ku baanta

*******


Naf uboyda

Booramiyo

Xeebta bilan

Bookh hargeysa

Naf ubaahan

Ubasaastay

Boocamiyo

Berbera naf

Burco hayss

Basanbaaska

Jiifka badi

Bogan wayday"


11] Dadka dhawr wajiiliyo------Iskalaji

Waxa jira dhadhamo raac

Dharaaraha ladnaanshaha

Dhacdhacaaga uruursada

Waxse kala dhamaataan

Marka jeebku dhiib gabo

Shilin waxa ku dhafsada 

Ruux dhalasho kuu xiga

Oo dhuuni kaa jecel

Ruux kuu dhawaabaa

Mar dhibsada libtaado

Dhabarjabinta kugu dila

Cadaw dhimashadii rabay

Ruux aad ka dhicisaa

Isaguna ku dhawaaca

Dharaar ruux xumaado

Dhulka aad ka qaadoo

Waxa jira dhib kula jecel

Dhankaaga ruuxaad

Heeryayso dhinac tidhi

Ayaan dhuunta kuu qoyn

Dhabta kaad ku qabtaa

Adigoo dhudhumo jaban

Cidlo kaaga dhuunto

Dhurwaa kaaga taga bahal

Ana dhabanno hayskii

Dhacdadiyo xasuustii

Ma iloobin dheeshaad

Igu kala dhantaashoo

Waxa aan dhursugayaa

Nabsi kuu dhitaysnaa

Markaad dhxasho aayaha


12] Duleedka miriyo

Doolaan ku dhashoo

Anoo dayarbaan

Qaloocan degnoo

Bulshooy diridhabaan

Dugsiga ka galoo

Hargeysaan dabadeed

Udigoroganoo

Baliga daamibaan

Dabaal ku bartoo

Maraan dila maray

Gugoo da'ayee

Darandaaray

Daymo dhugashada

Dalxiisay burciyo

Daaliyo suradoo

Daraawiishbaan 

lasoo digriyoow

Dooxadaa nugaal

Ku diirsadayoo

Dalayska dugsoona

Waan dultagoo

Dayrbaan baladweyn

Diihaal ku tiroo

Webiga durduraan

Ku diirsadayoo"


13] Adaa haqab-tira-----Faysal Xawaase

 Naftayda haboo

Huqdiyo iga baanta

Hadamidoo

****

Markaan ku helaan 

Suhayra haldhaa

Hurdadii ladaye

Mudaan uhajaday

Dartaa halisiyo

Haraad umutee


Dhammaad


W/Q Jamaal Ibraahim Dasuuqi





Maqaalmaal Media is a Somali website operating in the mainland of the Greater Somalia. Its official headquarter is the capital of Somaliland, Hargeisa. This site contains a variety of information on Somali social issues around the world. Thank you for trusting us. _____ _______ _______ _______ _____ ______ _______ _______ ________ ________ Maqaalmaal waa Mareeg Soomaaliyeed oo ka Hawlgasha Dhulwaynaha Shanta Soomaali Wayn. Xarunteeda Rasmiga ahi Waa Caasimada Somaliland ee Hargeisa. Waxay Mareegtani Xambaarsan tahay Xogo kala duwan oo ku Saabsan Arrimaha Bulshada Soomaaliyeed ee ku kala Fariiqsan daafaha dunnida. Aad baad ugu Mahadsan tahay Aaminaadaada.

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Beelaha Ay U Dhasheen Fanaaniinta Soomaaliyeed.

Image
  Fanaaniinta Soomaalida ugu Caansan & Qabiilada Ay kasoo Kala jeedaan :- 1. Dayax Dalnuurshe (Sheekhaal, Loobage ) 2. Farxiyo Fiska ( Murusade ) 3. Khadar Keeyow ( Abgaal ) 4. Fartuun Birimo ( Habargidir, Sacad ) 5. Najiib Alfa ( Murusade ) 6. Xaawo Kiin ( Abgaal ) 7. Ismaaciil Aarka ( Abgaal ) 8. Dalmar Yare ( Sheekhaal ) 9. Xamdi Bilan ( Habargidir , Saruur ) 10. Abdirisaaq Anshax (Akisho) 11. Shaadiyo Sharaf ( Asharaaf ) 12. iidle Yare ( Gaaljecel ) 13. Farxiyo Kabayare ( Murusade ) 14. Mohamed Tobanle ( Xawaadle ) 15. Sharma Boy ( Majeerteen ) 16. Sacdiyo Siman ( Habargidir, Cayr ) 17. Nimcaan Hilaac ( Samaroon, Makahiil ) 18. Xaliimo Gobaad ( Majeerteen ) 19. Xariir Ahmed ( Ogaadeen ) 20. Nasteho indho ( Majeerteen ) 21. Guuleed Simba ( Mareexaan ) 22. Kiin Jaamac ( Dhulbahante ) 23. Cali Dh...
Read more

History of Isak Clan.

Image
 The Isaq are one of six Somali clan-families. Traditionally their home is along the northern coast of the Somali peninsula, though for centuries a number have settled in Arabia. The opening of the Suez Canal led to the development of bunkering facilities at Aden which quickly became an important port of call. The Isaq were well placed geographically to take advantage of this development. Since many lived at Aden or on the Somali coast immediately opposite,  they enlisted in significant numbers as stokers and firemen on passing ships.  As a result, by the end of the nineteenth century, ports as far apart as Perth and New York  had small Isaq communities, but the largest groups outside Africa and Arabia were to be found along the Welsh coast of Britain. At the same time there was a steady flow of Isaq from the northern Somali coast down to East Africa and their numbers gradually increased between 1900 and 1930. Initially many came as askaris and gun-bearers.  It ...
Read more

Beesha Subeer Awal Waa Reerkii Aasaasay Ururkii Waddaniga Soomaaloiyeed ee SNM.

Image
 #SNM  reerkii  sameeyay  iyo deegaanki jabhadii  u  horaysay  laga sameeyay Waa reerka  #isaaq ugu faraha Badan uguna Cududu Badan (SUBEER  AWAL) waa qayb kamida intan waa  gaar ahaan qamiyada #sacad muuse ,iyadoo .muuqaala waa lasoo bandhigayaa, faan beena iyo faata bakh looma baahna Garxajisow ,reerkan talada dalka haya aqoon baa  idinku laaban,inkastoo ciidanka bari jooga iyo galbeedba iyaga u badanyihiin waad is yar.taqaanaan😁😁 SACAD MUUSE waa reerka ugu Saraakiisha badnaa SNM uguna  Ciidan Badnaa uguna Guutooyin badnaa.  Waxaa ka mid ahaa Guutooyinka .Guutadii 20aad Guutadii Afaraad Guutadii 99 Guutadii 5naad Guutadii 88 amba baha Sacad Guutadii Guutadii Dibile iyo Guutadii Sayid Cali oo Qayb ka ahaayeen . Aasaaska SNM waxaa lahaa Axmed jimcaale iyo maxamed xaashi uu Sucuudiga kala abaabulay.  Sawirada midig ka bilow Kow waxa ka bilowdaa Axmed jimcaale kuna  dhamee Muuse biixi.        ...
Read more

13 Qodob Oo Ka Soo Baxay Shirka Laascaanood ee Beesha Dhulbahante, SSC.

Image
  War-Murtiyeedka kasoo baxay Shirkii ka socday magaalada Laascaanood oo ka koobnaa 13 qodob halkaan hoose ka akhriso, isaga oo Af Soomaali ah oo laguu turjumay:- Ku: Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Og: Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya (Labada Aqal) Og: Xubnaha Golaha Ammaanka Og: Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay Og: Guddoomiyaha Midowga Afrika Og: Xoghayaha Guud ee Jaamacadda Carabta Og: Dawladaha xubnaha ka ah IGAD CC: Dhammaan ergada diblumaasiyadeed ee Soomaaliya BAAQ LAASCAANOOD 5 Febraayo 2023. Shacabka Soomaaliyeed iyo inta badan Beesha Caalamka ayaa ka warqabta in 15-kii sano ee u dambeeyay ay deegaanada SSC-Khaatumo kala kulmeen dhibaatooyin badan oo ay sababeen in ay si sharci darro ah ku joogaan maamulka gooni-goosadka ah ee Somaliland. Dhibaatooyinkaasi waxa ka dhashay kacdoonkii loo yaqaanay “Kacdoonka Buluuga ah” kaas oo shacabka ku dhaqan goboladaasi ay u istaageen inay ka soo horjeestaan gooni-isu-taagga Somaliland, iyagoo si hagar la’aan ah u ...
Read more

“GOONI ISUTAAGA SOOMAALILAND OO SODON SANO JIRSATAY” AQOONYAHAN FAYSAL ROOBLE

Image
  Labada Qodob Ee Hor Taagan Aqoonsiga Somaliland Iyo Farriinta Ay Bixinayso Qaabilaada Meeqaamka Sare Ee Madaxweyne Muuse Biixi Ee Fagaarayaasha Afirka Iyo Aasiya. Dad badan ayaa iweydiiyey fakarkayga ku aadan arinka Soomaaliland. Arin igu cusub maha oo maqaalo badan ayan mawducan ka qoray. Dood cilmiyeedna waxa ay na dhexmartay Professor Iqbal Jazbahi oo ah Hindi South Afrikan ah oo ku takhasusa dawladnimada Soomaaliland. Doodaasi (2007) waxa aan la shir tagay maqaal aan ku daabacay “The Horn of African Journal” oo ciwaankiisu ahaa “Local and Global Norms: Somaliland’s Unilateral Secession,” oo la micno aha “Xeerarka Aduunka: gooni isutaaga Soomaaliland.”  Maqaalkaasi waxaan ku xusay qowaaniinta ay dhigteen dawladaha ku midoobay Qaramada Midoobay. Waxa kale oon ku xusay 14 dhibcood uu soo dajiyey Woodrow Wilson oo ahaa madweynhii Mareykanka 1920hii. Dhibcahan 14 ah ayaa sal looga dhiga waxa hada la yidhaa “The right of Nations to Self-dermination,” ama xaquuqada ay qowmiyadu...
Read more

Nabada iyo Colaada.

Image
 WAAR TOLOW COLKA JOOJI Dadkani iyo Dalkani midna ma gayo colaad iyo dagaal. - Hadaad ka garwdo qalad gobbay caadadeeda tahay. - Allaw garansii Nin moog. Maanta waa maalin adag oo murugo iyo meeqaam xumo xambaarsan loona baahnaa:- a) Dad midaysan  b) Caqli midaysan  c) Cudud midaysan d) Niyo midaysan  e) Tallo midaysan f)  Dastuur/Sharci loo hogaansamo.  Nabaddii Dalkani kusoo caano maalay waxa maanta bedelay :- Colaad Dad wada dhashay oon meela kala tagi doonin , loona baahnayn in loo guntado. Taas oo  sababta keentay ahayd:- a) Siyaasad xumo b) Dhafoor taabasho c) Buuq ,car iyo wir  d) Is muquunin. e) iyo is maqal la’aan. CODSI Dhamaan Dadkayga waxaan si waayeelnimo indiinku kuboorinayaa in sida ugu dhakhsaha badan xabadda loo joojiyo labada dhinacba, kadib caqli fayoow lagu dhameeyo dhibta dhacday iyo wixii ka dambeeya. 1- Madaxdhaqameedka Reer SL. Halaga kaco oo Dadkeena isku dhintay aynu daba qabateeno, waana waajib ina saaran,Aakhirana lays ...
Read more

Halkee buu Daaran Yahay Dagaalkaygu Maalmahan? Qoraa Khadar Cabdilaahi

Image
 Maalmihii Sayidka Barakaysan la xidhay ayaa "screenshots" badan inta wajahaddayda laga urursaday baa hooyaday loo geeyey oo la yidhi naga qabo ruuxan aad dhashay ee meel walba naga soo shiidaya. Dulqaad yarida waan ku ogaa, waxa se aan dareensiinayey (waaba haddii ay dareen leeyihiine) hadalka ay Sayidka Barakaysan ku xidheen boqol jeer si ka daran in dadku u odhan karaa, sidaa darteed aanay u baahnayn in ay sidii Siyaad Barre ummadda isku soo wada jeediyaan oo aanay hal-abuurka curyaamin. Markaa aan Sayidka Barakaysan arrintiisa ku dheggen ahay, waxaa isna sharci doofaar iyo afduub u xidhnaa Coldoon oo aannu hayb wadaagno. Kor iyo hoosba dad aannu tol nahay iyo asxaab kaleba way igu maageen maxaad Coldoonna sidaas oo kale ugu hadli wayday. Gar bay ahayd kama se jawaabin.  Intii aan dacwad loo la tagin hooyo, iyada qudheeda ayaa culays la saaray oo xafiisyo dawladda ah oo ay arrimo uga baahnayd cadaadis iyo camaalaq laga saaray. Waa dhaqan garacnimo ah oo reer Kulmiye ku caa...
Read more

Jaamacadda Maakhir Afar Milyan Iyo Shan Boqol Oo Kun Ma Ku Baxday.

Image
  Mashruuca Jaamacada Maakhir waxaa loogu talagalay in lagu dhiso lacag dhan afar milyan iyo shan boqol oo kun oo doolar. Hadaba, jaamacada la dhisay waqtigan ma tahay mid ay ka muuqato in la geliyey ama lagu dhisay lacag dhan afar milyan iyo bar?. Hadaba, ma la raacay Naqshad-dhismeedkii assalka ahaa ee Jaamacada Maakhir loo sameeyay? Tirada iyo qeybaha Jaamacaddu ka kooban tahay ee Kuwait lagaga dhawaaqay ee haddana naqshada lagu muujiyey iyo dhismaaaysha teel teelka ah ee hada la dhisay ma isu dhigmaan? Afar million oo dollar iyo bar ma ku baxday dhawrka dhisme ee hadda la taagay? Maakhir University naqshadeeda asalka ahayd waxeey ka kooban yihiin dhismayaasha hoos ku taxan. Dhismayaasha iyo blocks ay aheyd in la dhiso waxa la socda goobo loo calaamadiyey “Ballaarin Mustaqbalka ah” “Future Expansion”,  oo loogu tala galay in ay Jaamacaddu ku fido mustaqbalka. Jaamacadda hadda la dhisay waxa ka muuqata in ay aad uga duwan tahay naqshad dhismeedka qaybihiisu hoos ku xusan yih...
Read more

Fahanka Iimaanku? -

Image
 Waa Maxay Iimaanku? Imaanku af Soomaali maahee waa Af Carabi. Haddii laga tagi waayana wuu Soomaaliyoobay. Halkaa Luuqadda carbeed lafteed eraygan “ Iimaan”─wuxuu ka yimid ficil maaddiga la yidhaa “ Aamana~ Wuu rumeeyay”oo ah wuu rumeeyay, shay tagayna sheegaysa. Wuu isbedbeddelaa ficilkaasi oo dhawr nooc oo kala geddisan ayuu ku yimaad; jirrid ahaanse ficilkaa maaddi ka wada abuurmay. Hadda ahaan “ Iimaan” waa magac waxa ay culimada luuqaddu yidhaahdaan, oo waxbuu sheegayaa. Carabi ahaan mararka qaar waxaa lagu macneeyaa ‘ Qirid.’ Af Soomaali haddii aynnu ku soo dhawaynno waa “ Rumeyn.” Sharci ahaan ama sida Diinta Islaamku u badhitaartay wuxuu noqonayaa “ Carrabka oo lagaga dhawaaqo, qalbiga oo laga rumeeyo iyo xubnaha oo laga sameeyo wixii la rumeeyay.” Hadalkaa waxaa ku jira saddex kala geddisan oo  mid kastaa qeexid dheer iyo caddayn badan u baahantahay. Lagana yaabaa in aad iswayddiiso qeexiddaa ma culida qaar ayaa iska jeclaaday, xaggee laga keenay? Waqtigii Nebigga ma...
Read more