Maxay Caqabadaha Ku Gudban Barashada Luqada Af-Ingiriisiga?

 Hadal aan ka jeediyey Kulliyada Kobciye ee barashada luuqada English-ka iyo culumta computer-ka, kaaso ku qotamay Caqabadaha ay la kulmaan Dadka barta luuqada English

Qaar ka mid Dhibaatooyinka  Ardaydu kala kulmaan Barashada Luuqada English-ka.

Maqaalkan, waxaad ku ogaan doontaa dhammaan dhibaatooyinka ugu daran ee ay kala kulmaan ardayda reer Somaliland xagga Barashada Luqadda Ingiriisiga.

(Learning English language).

Waxaad tagtaa meel kasta oo adduunka ah dadku waxay ku hadli karaan luqadda Ingiriisiga oo ay fahmi karaan. Luuqadda Ingiriisigu waa ( Common language in the world) luqad guud oo adduunka ah.

Luqad la'aan, aad bay ugu adag tahay dadku inay fikradahooda la wadaagaan dadka kale. luqaddu waa hab muhiim ah oo lagu wada xidhidho laguna wadaago fikradaha dadka kale.

Kahor intaanan u gudbin dhibaatooyinka soo wajaha ardayda, Marka hore, waxaan jeclaan lahaa inaan wax ka idhaahdo muhiimadda luqadda Ingiriisiga ee Somaliland.

Muhiimadda luqadda Ingiriisiga ee Somaliland

Dhab ahaantii, luqadda Ingiriisigu maaha luqadda rasmiga ah ee Somaliland.

Luqadda rasmiga ah ee Qaran ka Somaliland ( National language) waa Somali, dadka ku nool Somaliland waxay ku hadli karaan qaarkood luqado kala duwan sida carabiga iyo English-ka.

Dastuurku wuxuu ku sheegaya Somali-gu inuu yahay luqadda qaranka Somaliland. Laakiin sidoo kale, wuxuu siinayaa muhiimad weyn luqadda carabiga iyo Ingiriisiga (English language).

Luqadda Ingiriisiga waxa wax ku barta  Somaliland oo dhan min heer dugsi hoose, Dhexe ( private schools), sare ( Both public and private) ilaa heer jaamacadeed.( university level)

Maadaama luqadda Ingiriisku ay tahay luqadda rasmiga ah ee adduunka ( the official language of the world) sidaas darteed dadka Somaliland waxay luuqada English-tu ka ciyaartaa door aad u muhiim ah.

Qaar badan ardayda Somaliland waxay rabaan inay aadaan wadamo shisheeye ( Foreign countries) si ay u soo bartaan waxbarasho sare. Si ay ugu badbaadaan wadamada shisheeye, waa inay bartaan oo ay si fiican ugu hadlaan luqadda Ingiriisiga.

Somaliland, afka hooyo ( mother tongue) ee dadku maaha luqadda Ingiriisiga. Ardayda Somalilnad waxay u bartaan luqadda Ingiriisiga sidii luqad labaad ( as a second language).

Dadaal badan ayay ku bixiyaan sidii ay u baran lahaayeen luqadda Ingiriisiga oo ah luqad labaad. Ilmo ahaan waxay si fudud u bartaan afkooda hooyo sababtoo ah barashada afkooda hooyo ma jiro naxwe ama xeerar  ( no grammar or rule) lagu barto luqadda. Waalidkood uun bay la hadlaan oo waxay bartaan afkooda hooyo.

Laakiin barashada luqadda labaad. Dadaal badan ayay sameeyeen, dhibaatooyin badanna way la kulmaan. Aad bay u adag tahay in luqadda Ingiriisiga lagu barto luqad labaad ahaan.

Halkan waxaan kaga hadli doonaa dhammaan dhibaatooyinka ay ardayda Somaliland kala kulmaan barashada luqadda Ingiriisiga.

Dhibaatooyinka  ugu badan ee Ardayda Somaliland kala kulmaan Barashada Luuqada Ingiriisiga

Dalka Somaliland ardaydu waxa ay wax ku bartaan inta badan maaddooyinka luuqada ingiriisiga,waxana ay bartaan luuqada ingiriisiga min dugsi ilaa jaamacad balse inta badan ardaydu si fiican uguma hadli karaan luuqada Ingiriiska.

Waxaa jira sababo iyo dhibaatooyin badan oo ardaydu kala kulmaan barashada luuqada English-ka, taasoo 16 sano oo waxbarasho ah kadib aysan si fiican ugu hadli karin luuqada Ingiriiska.

Hadda waxaan ka hadli doonaa dhammaan dhibaatooyinka iyo caqabadaha ay ardaydu kala kulmaan barashada luqadda Ingiriisiga, sidoo kale waxaan ka wada hadli doona xalalka suurtagalka ah. ( possible solutions)

1. Ardaydu Si Dhab ah uma Qaataan Waxbarashadooda dhanka xiisada English-ka

Barashada luqadda Ingiriisiga ardayda qaarkood si dhab ah uma soo xaadiraan uma qaataan waxbarashadooda. Xiiso uma hayaan barashada luqadda Ingiriisiga.

Waxay ku yimaaddaan dirqi.

Ardayda kuma  habboonayn nidaamka waxbarasho ee luqadda Ingiriisiga( system of the English language) oo waxay daraasadda u qaateen kaftan ( study as a joke).

Waxbarashadooda xiisada English-ka si dhab ah uma aysan qaadan oo dhib iyo rabash bay ardayda kale ku rideen iyagoo buuq iyo sawaxan ka dhex sameeya fasallada iyo iyagoo sameeya hawlo kale oo kala duwan inta ay casharrada xiisada English-ka ku guda jiraan, taasina waxay keentay in ardaydii kale ay khalkhal galiyaan oo dhammaan habsocodka barashada xiisada Ingiriisiga ay qasanto.

2. Macalimiin aan u qalmin dhigista Luuqada Ingiriisiga. ( Teaching English language)

Macallinka aan aqoonta u lahayn ee dhigida ama barista luqadda Ingiriisiga ayaa ah dhibaatada ugu weyn ee ardaydu kala kulmaan barashada luqadda Ingiriisiga.

Badi Somaliland, macalimiintu uma qalmaan baridda luqadda Ingiriisiga.

Dugsiyada qaarkood ( public schools) waxay shaqaaleysiinayaan macalimiin aan u qalmin si ay lacag ugu kaydsanto awgeed. Ama shaqaaleysiiyaan macalimiin aan ku takhasusin luqadda Ingiriisiga.

Waxay ardayda u baraan waddo qaldan ama si khalad ah sababtoo ah ma ay lahayn aqoonta ku saabsan baridda luqadda Ingiriisiga.

Taas oo ardaydu aysan u baran si sax ah oo dhammaan barashada habka luqadda Ingiriisiga ay burburto.

3. Isticmaalka Luuqadaha Hooyo ( Soomaali) ee Fasalka dhexdiisa.

( Using native language in the classroom)

Inta badan ardayda Somaliland waxay dhibaato noocan oo kale ah kala kulmaan xiisada Luqadda Ingiriisiga.

Ardayda barata luqadda Ingiriisiga waxay inta badan ka tirsan yihiin dhulka magaalooyinka ah oo ay inta badan ku hadlaan afkooda hooyo.

Iyo xiisada barashada Ingiriisiga  ah oo caado ka dhigteen ku hadalka afkooda hooyo, waxay ku hadlaan afkooda hooyo inta lagu jiro fasalka halkii luqadda Ingiriisiga lagaga hadli lahaa.

Tani waa dhibka ugu weyn ee ardayda baranaya luqadda Ingiriisiga. Sababtaas awgeed ma awoodaan inay diiradda saaraan oo isku dayaan inay ku hadlaan luqadda Ingiriisiga.

Waana hab ka mid ah hababka barashada Ingiriisiga uu u liito.

4. Raacitaanka manhajka qaldan ( The wrong syllabus) ee Barashada Luuqada Ingiriisiga.

Inta badan dugsiyada Somaliland, kulliyadaha iyo jaamacadaha ma jiraan manhaj sax ah oo lagu barto luqadda Ingiriisiga.

Tani waa baahida aasaasiga ah ee daraasadda macallimiinta la tababaray, manhaj sax ah, iyo deegaan ku habboon. Haddii mid iyaga ka mid ah la waayo markaas dhammaan habraacyadii wax-barashadu waa burburayaan, wanay burbureen.

Barashada luqadda Ingiriisiga ama waxbarasho kasta oo kale waxaan u baahnay manhaj sax ah.


✍️Abdirahman A. Sameeco✍️

          English Teacher

     Macalin, La-taliye Arday

     ________________________

________________________________




Comments

Popular posts from this blog

Beelaha Ay U Dhasheen Fanaaniinta Soomaaliyeed.

History of Isak Clan.

Beesha Subeer Awal Waa Reerkii Aasaasay Ururkii Waddaniga Soomaaloiyeed ee SNM.

13 Qodob Oo Ka Soo Baxay Shirka Laascaanood ee Beesha Dhulbahante, SSC.

“GOONI ISUTAAGA SOOMAALILAND OO SODON SANO JIRSATAY” AQOONYAHAN FAYSAL ROOBLE

Nabada iyo Colaada.

Halkee buu Daaran Yahay Dagaalkaygu Maalmahan? Qoraa Khadar Cabdilaahi

Jaamacadda Maakhir Afar Milyan Iyo Shan Boqol Oo Kun Ma Ku Baxday.

Fahanka Iimaanku? -